Zapraszamy Państwa na kolejny Zdalny Wykład Geomorfologiczny, który odbędzie się 20 maja 2026 r. (środa) o godzinie 18:00. Podczas spotkania zostanie wygłoszony referat pt. „Formy krasu powierzchniowego w Górach Świętokrzyskich jako archiwum przeszłości oraz strefy aktywacji procesów morfogenetycznych”.
Wystąpienie przedstawi Małgorzata Ludwikowska-Kędzia1 wraz z zespołem, w skład którego wchodzą Barbara Słodkowska2, Małgorzata Wiatrak3, Grzegorz Wałek1, Andrzej Kasza5, Marcin Frączek1, Aldona Kubala-Kukuś1, Regina Stachura1, Kamil Kozyra4 (1Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, 2 Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie, 3Politechnika Świętokrzyska w Kielcach, 4Bruk-Bet – Kopalnia Łagów, 5Speleoklub Świętokrzyski w Kielcach)
Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych geomorfologią oraz problematyką środowiska krasowego do udziału w spotkaniu.
Wykład dotyczy litologicznych i strukturalnych uwarunkowań rozwoju oraz znaczenia kopalnej rzeźby krasowej w morfogenezie Gór Świętokrzyskich – na przykładzie łagowskiego regionu krasowego (wschodnia część synklinorium kielecko-łagowskiego, region kielecki – kielecka strefa fałdów; Dolina Kielecko-Łagowska). Badania prowadzono w centralnej i marginalnej strefie basenu krasowego Łagowa.
W części centralnej, w czynnych kamieniołomach wapieni i dolomitów dewonu okolic Łagowa, analizowano kopalne leje krasowe, w aspekcie roli epikrasu w ich powstawaniu i rozwoju oraz znaczenia osadów wypełniających te formy, nie tylko jako fundamentu rekonstrukcji paleośrodowiskowych, ale także w analizie proweniencji osadów czwartorzędowych w Górach Świętokrzyskich. Do weryfikacji profilu litostratygraficznego neogenu (lądowego) w rejonie Łagowa posłużyły serie osadów organicznych i organiczno-mineralnych, po raz pierwszy rozpoznane i udokumentowane palinologicznie w lejach krasowych tego obszaru. Trzon spektrum pyłkowego stanowią ziarna pyłku roślin lądowych licznie występujące w miocenie, a związane ze zbiorowiskami łęgowymi, bagiennymi i torfowiskami krzewiastymi oraz lasami mezofilnymi położonymi poza torfowiskiem.
W strefie marginalnej basenu krasowego Łagowa analizowano koincydencję uwarunkowań współcześnie obserwowanej aktywacji różnych procesów morfogenetycznych (m.in. procesów krasowych, sufozji oraz erozji linijnej) na południowych stokach Wału Małacentowskiego (z poligeniczną pokrywą stokowych osadów czwartorzędowych). Prowadzą one do strefowego rozwoju dolin denudacyjnych z zespołem poligenicznych zagłębień, okresowo wypełnianych wodą. Zaproponowano kierunek dalszej ewolucji tej rzeźby, możliwy do weryfikacji w innych obszarach Gór Świętokrzyskich o podobnych warunkach litologiczno-strukturalnych.
Podkreślono, że badania obszarów krasowych mają istotne znaczenie zarówno dla rekonstrukcji paleośrodowiskowych, jak i dla praktycznych aspektów zarządzania tego rodzaju obszarami w Górach Świętokrzyskich. W związku z tym, wskazana jest ścisła współpraca środowiska naukowego, sektora wydobywczego oraz lokalnych społeczności.