Serdecznie zapraszamy na pierwszy w tym roku akademickim Zdalny Wykład Geomorfologiczny, który odbędzie się 21 października 2026 roku o godz. 18:00.
Wykład pt. „Między Wisłą a murami miejskimi Torunia: krajobraz ryzyka zapisany w osadach otoczenia dawnego zespołu klasztornego benedyktynek” wygłosi dr hab. Jacek Szmańda1, prof. IGiPZ, wraz z zespołem badawczym: Piotr Gierszewski¹, Piotr Kittel², Marek Krąpiec³, Mateusz Kramkowski¹, Sebastian Tyszkowski¹, Karol Witkowski¹, Michał Fojutowski¹, Wojciech Chudziak⁴, Ryszard Kaźmierczak⁴ oraz Małgorzata Luc⁵.
¹ Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN
² Wydział Nauk Geograficznych, Uniwersytet Łódzki
³ Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
⁴ Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
⁵ Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Link do wydarzenia: Zdalny Wykład Geomorfologiczny | Dołączanie do spotkania | Microsoft Teams
Wykład będzie poświęcony rekonstrukcji procesów, które kształtowały nadwiślańską strefę Torunia w średniowieczu i czasach nowożytnych. Podstawą rozważań są wyniki badań geoarcheologicznych przeprowadzonych przy Bulwarze Filadelfijskim, w otoczeniu odsłoniętych pozostałości klasztoru benedyktynek i kościoła św. Ducha. Analiza osadów, datowania oraz źródła archeologiczne i historyczne pozwoliły rozpoznać zapis powodzi, procesów stokowych i przekształceń terenu związanych z antropopresją.
Szczególna uwaga zostanie poświęcona chronologii i cechom osadów powodziowych: rytmitom piaszczysto-mułkowym oraz warstwowanym piaskom świadczącym o przepływach o wysokiej energii. Przedstawiony zostanie zapis wezbrań obejmujący okres od XII–XIII wieku po drugą połowę XVII wieku, w tym osady, które można z dużym prawdopodobieństwem wiązać z katastrofalną powodzią zatorową z lat 1465–1466 oraz powodzią z 1584 roku. Na tle dotychczas nielicznych datowań mad w rejonie Torunia uzyskane wyniki dostarczają nowych przesłanek do określenia wieku akumulacji aluwiów pozakorytowych i porównania ich ze źródłami historycznymi. Omówione zostaną również ograniczenia takich korelacji, wynikające z niepełnego zachowania osadów, redepozycji materiału i przekształceń związanych z użytkowaniem terenu.
Przedstawione zostaną zależności między wezbraniami Wisły, stabilnością zbocza terasy i zagospodarowaniem przestrzeni pomiędzy rzeką a murami miejskimi. Wyniki badań pokazują, jak zapis osadowy uzupełnia historyczną dokumentację powodzi od średniowiecza po czasy nowożytne, pozwalając odtworzyć dawne zagrożenia środowiskowe oraz lepiej zrozumieć warunki funkcjonowania nadrzecznego miasta.